De film Joker biedt een fraai inkijkje in het hoofd van een mentaal zieke clown ★★★★★

Er is een reden dat mensen bang zijn voor clowns. Ja, normaal is het irrationeel, die angst voor mensen met een geschminkt hoofd en de bekende rode neus die geen kwaad in de zin hebben. Maar in de film Joker, waarin de beroemde acteur Joaquin Phoenix de hoofdrol vertolkt, is er een reden om bang voor ze te zijn. Waarom? Nou, beste lezer, omdat de clown in dit geval gebaseerd is op de clown en tevens aartsvijand van Batman uit de beroemde Marvel Comics, beter bekend als Joker. Dáárom.

Disclaimer: ik heb de strips nooit gelezen, noch de film The Dark Knight gekeken. Natuurlijk heb ik ooit wel gehoord van Batman, zoals iedereen, maar meer dan dat hij een superheld is die een cape draagt en gespierd is, mijn hemel ik ben jaloers op zijn spierballen, weet ik niks over hem. Helemaal niks. En misschien was dat uiteindelijk wel een voordeel voor mij, want daardoor heb ik van de film kunnen genieten zonder telkens de vergelijking te hoeven maken met hoe de personages er in de strips uitzien. Ik denk dat het me een hoop ergernis heeft bespaard.

De film boeit al vanaf de eerste minuut. Zo zien we een clown genaamd Arthur Fleck beetgenomen worden door een stel straathyena's terwijl hij reclame maakt voor zijn werk als huurclown. Hij wordt vernedert, te grazen genomen, geschopt, en het bord dat hij omhooghield verdwijnt in een van de grijze containers van de, ja, hoe moet ik het zeggen, afvalplaats? Het is een donker steegje waar afvalbakken staan, dus ik denk van wel. De brute aanval laat hem niet in de koude kleren zitten. Het voelde als een zoveelste klap in zijn gezicht.

De film speelt zich af in het DC Universum. Alle personages komen uit de Marvel-strips en ook de stad waar het zich afspeelt is daaruit afkomstig: Gotham City. Het heeft de feel en looks van een stad uit de jaren zeventig: een grimmige, kille en koude sfeer, met zwervers liggend, nee slapend op de trottoirs.

De graatmagere Fleck neemt de verzorging van zijn bejaarde moeder op zich en slikt zeven medicijnen tegen zijn mentale problemen. Ook bezoekt hij regelmatig een therapeut met wie hij zijn problemen bespreekt. Eén van de mentale klachten zijn de lachbuien die hij soms krijgt. Zo probeerde hij in de bus naar huis een jongen aan het lachen te maken door gekke bekken te trekken. De jongen lachte, maar de moeder vroeg of hij daarmee wilde stoppen. Vervolgens kreeg hij weer last van zo'n langdurige lachaanval en de moeder vroeg aan hem: 'Vind je dit grappig?'

Nadat hij haar een kaartje gaf waarop stond dat hij een mentale stoornis heeft, zei de vrouw tegen hem sorry. Maar het kwaad is dan al geschied, het gaat vanaf dat moment steeds slechter met hem.

Fleck doet er alles aan om comedian te worden, hij wil op ieders gezicht een glimlach toveren. Op een avond schiet hij drie jongens dood, drie jonge mannen afkomstig uit Wall Street, uit zelfverdediging nadat hij werd aangevallen in de subway. Het was op de terugweg naar huis van een beladen dag waarin hij ontslagen werd vanwege het dragen van een pistool in een kinderziekenhuis. Niet veel later braken er rellen in de stad uit, omdat de inwoners het zagen als een aanval tegen de elite die de oorzaak zouden zijn van de armoede in hun stad. De bezuinigingen die later doorgevoerd zouden worden versterkte dat idee alleen maar meer.

Phoenix speelt de rol als Joker weergaloos. Hij weet het karakter van iemand die mentale problemen heeft en uiteindelijk afglijdt naar een wraakzuchtige psychopaat waanzinnig goed na te spelen. De dance moves zijn ook heel leuk gedaan. En dat ik er sympathie voor kon opbrengen en hem ook verafschuwde, is al helemaal zijn verdienste te noemen. Geen wonder dat Phoenix de Oscar voor deze rol heeft gewonnen.

Want daar leunt de film het meeste op: het goede acteerwerk. En natuurlijk ook het goede camerawerk. Want het verhaal is niet bepaald groots of uniek. Ook de film Taxi Driver draait namelijk om het leven van een mentaal instabiele, eenzame man die van plan is om wraak te nemen nadat hij door een meisje werd afgewezen. Als taxi-chauffeur had hij elke werkdag te maken met een divers palet aan klanten die bij hem op de achterbank zaten, waaronder pooiers, moordenaars, junkies en ander scum. Het meisje werkte in het campagneteam van een presidentskandidaat en daarom had hij het op hem gemunt. Het toeval wil dat de president ook een keer bij hem in de taxi zat. Tegelijkertijd probeerde hij een 12-jarig meisje uit de handen van pooiers te redden. Hij wist dat het meisje zonder eigen wil daar zat omdat hij als taxi-chauffeur heeft gezien dat haar 'vriend' haar uit de taxi trok toen ze probeerde te ontsnappen.

'Wat krijg je als je een mentaal zieke eenling kruist met een maatschappij die niet omkijkt naar mensen zoals hij en hem als vuilnis behandelt?' vraagt Fleck tegen het einde aan Murray Franklin, de talkshowhost die hij zo bewondert. Deze zin, waar zoveel frustratie en woede bij samenkomen, vat alles perfect samen. Geen meesterwerk, maar wát een goede film.